Dzieje Starej Apteki

0
1083
views

Stara Apteka w Szopienicach mieszcząca się obecnie przy ulicy księdza biskupa Herberta Bednorza nr 14 powstała w 1869 roku jako filia Apteki Miej­skiej z Mysłowic. Założył ją Albrecht Schulz. W 4 lata później 18 września 1 873 roku far­maceuta Maksymilian Wiktor Schulz, krew­niak Albrechta, otrzymał zezwolenie zmie­niającą status placówki. Przestała ona być filią i stała się apteką samodzielną.

Niestety, nowy właściciel zmarł przedwcze­śnie a jego spadkobiercy odstąpili medyczny interes Rudolfowi Graefemu (1 lipca 1874 r.). W roku następnym apteka wprowadza się do nowej siedziby przy ul. Bpa Bednorza – wtedy była to ulica Szkolna, a po II wojnie światowej – Engelsa. Poprzedni lokal trzeba było opuścić z powo­du szkód górniczych.

W nowym lokalu właściciel urządził boga­to wyposażone laboratorium galenowe, wraz z aparatem destylacyjnym i łaźnią wodną. Rudolf Graefe zmarł w roku 1918 i został pochowany na cmentarzu ewangelickim przy ul. Kocura, a aptekę przejął jego syn Gerhard (1879-1942) wraz z rodzeństwem.

W okresie międzywojennym apteka zosta­ła nazwana „Starą”; w 1930 gminę Roździeń, na terenie której ta placówka się znajdowała przyłączono do Szopienic. Gerhard Graefe pod koniec lat 30-tych XX wieku miał coraz większe problemy ze zdrowiem – nie znał tak­że dobrze polskiego języka urzędowego. Były to główne powody sprzedaży tego biznesu. Aptekę nabyła spółka złożona z trzech osób – jedną z nich był mgr Franciszek Nowak, któ­ry 1 października 1938 roku objął kierownic­two placówki.

8 kwietnia 1940 roku Franciszek Nowak zostaje aresztowany przez gestapo. W szufla­dzie z ziołami ukryte były tajne dokumenty i pieniądze składkowe konspiracyjnej grupy „Białego Orła”. Oprócz Nowaka należeli do niej bracia Franciszek i Ferdynand Piwko oraz Bronisław Walczyński. Z grupą współpraco­wała również kierowniczka apteki w Dąbrów­ce Małej mgr Maria Polaczkowa i jej córka. Po­siadały one nielegalny aparat radiowy.

Po wywiezieniu do obozu Franciszka No­waka apteka została zamknięta. Uruchomił ja po siedmiu miesiącach zarządca komisa­ryczny Erich Lohmann. Prowadził on przed­siębiorstwo do połowy 1942 roku. Wówczas doszło do kolejnego zamknięcia firmy. Dzięki koncesji uzyskanej od władz okupacyjnych przejął ją 1 kwietnia 1943 roku powiernik apteki ,,Świętej Barbary” z Katowic – Ludwik Sundheim. Prowadził placówkę do stycznia 1945 roku. Na kilka dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej opuścił on Szopienice i zno­wu doszło do zamknięcia apteki.

Nie na długo jednak gdyż z Generalnej Guberni powrócił Franciszek Nowak przeby­wający tam po zwolnieniu z obozu koncen­tracyjnego. Zarządzał on apteką od lutego 1945 do września 1955 roku. W ciągu pierw­szych sześciu lat spłacił wspólników oraz inne zobowiązania stając wyłącznym i jedynym właścicielem apteki. Od roku 1955 kierowni­kami placówki byli kolejno magistrowie – Jan Zagórski, Krystyna Waniowska, Jerzy Gdynia oraz Longina Bęć.

8 stycznia 1951 roku doszło do uspołecz­nienia apteki. Z nazwy zniknęła nazwa ,,Stara” a placówka otrzymała numer 110. W ma­ju 1973 roku dyrekcja Katowickiego Zarządu Aptek nadała placówce imię zasłużonego polskiego muzeologa, twórcy Muzeum Farmacji w Krakowie dra Stanisława Pronia.

We wczesnych latach powojennych, pracownicy apteki noszącej wtedy imię Stanisława Pronia włączali się czynnie w działalność społeczną. Już w roku 1945 ówczesny kierownik mgr Franciszek No­wak został wybrany do Prezydium Gminnej Rady Narodowej, a w dwa lata później kiedy gmina Szopienice uzyskała prawa miejskie, powołano go na stanowisko przewodniczą­cego Miejskiej Rady Narodowej.

Franciszek Nowak pełnił też inne funk­cje społeczne – m.in. to z jego inicjatywy w Szopienicach powstał Komitet Odbudowy Gimnazjum dzięki czemu reaktywowano tu średnią szkołę ogólnokształcącą. Szkoła ta rozpoczęła naukę od roku 1948 – Fr. Nowak wykładał w niej bezpłatnie chemię. Ufun­dował pomoce naukowe oraz wypłacał ze swych środków stypendia dla potrzebujących uczniów. Kierownik szopienickiej apte­ki w latach 1945-51 był członkiem Rady Izby Aptekarskiej a w latach 1946 – 48 wicepreze­sem Zarządu Izby. Franciszek Nowak działał również na niwie związkowej – w roku 1951 zorganizował w Szopienicach Radę Miejscową Związku Zawodowego Pracowników Służ­by Zdrowia przy Centrali Aptek Społecznych. Współdziałała z nim w tym zakresie inna pra­cownica apteki Stanisława Wicher.

Bardzo ciekawą kwestią jest działalność Sekcji Historii Farmacji. Zebranie, które zapoczątkowało tę inicjatywę odbyło się właśnie w szopienickiej aptece w roku 1953. Formal­ny wniosek o stworzenie Sekcji Historii Far­macji został złożony w sześć lat później na plenarnym posiedzeniu Sekcji Farmaceu­tycznej Związku Zawodowego Pracowników Służby Zdrowia. Przewodniczącym SHF został niestrudzony Franciszek Nowak.

Dla uczczenia Tysiąclecia Państwa Polskie­go Zarząd SHF podjął zobowiązanie opraco­wania księgi pamiątkowej farmacji śląskiej. Ponadto z inicjatywy Sekcji powstał Wydział Farmaceutyczny Śląskiej Akademii Medycz­nej. W tym celu wystosowano wiele pism i memoriałów zarówno do władz miejsco­wych, jak i Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. Wydział ten powstał ostatecznie w roku 1971. Dzięki temu śląska młodzież mogła pobierać naukę na miejscu w tym za­kresie a nie w innych miastach.

Zebranie przez Sekcję sporej ilości materia­łów źródłowych pozwoliło na opracowanie wielu artykułów dotyczących dziejów śląskiej farmacji. Niektóre z nich uzyskały na konkur­sach przeprowadzonych przez Polskie Towa­rzystwo Farmaceutyczne i Związek Zawodo­wy Pracowników Służby Zdrowia pierwsze nagrody. W ciągu piętnastu lat istnienia Sekcji Historii Farmacji sam mgr Franciszek Nowak miał na koncie ponad sto publikacji. Jedna z nich zatytułowana była – Farmaceutyczne organizacje zawodowe i ich czołowi przedstawiciele na terenie województwa katowickiego w pierwszej połowie XX wieku Jej obrona odbyła się w 1969 roku. Do otwarcia przewodu doktorskiego autora zachęcił kierownik Katedry Historii Akademii Medycznej w Łodzi prof. dr Robert Rembieliński.

Również inni pracownicy apteki wykazywa­li zainteresowanie historią. Np. kierowniczka mgr Longina Bęć zapisała się do Sekcji Muze­alnej Katowickiego Towarzystwa Społeczno­-Kulturalnego i przekazała na rzecz tworzące­go się muzeum oprzyrządowanie apteczne oraz zabytkowe szafy. Dodajmy jeszcze, że po przejściu pani Longiny na emeryturę w ro­ku 1993 apteka została sprywatyzowana i do czerwca 2008 roku funkcjonowała jako ,,Stara Apteka” s.c. Od lipca 2008 roku spółka została prze­kształcona w spółkę z o.o. pod tą samą nazwą. O tradycji i historii placówki aptecznej przy ul. Bpa Bednorza 14 pamięta właśnie spółka z o.o. Stara Apteka, której obecnym właścicielem i prezesem jest magister farma­cji aptecznej Krzysztof Majka.

Prezes spółki właścicielskiej Krzysztof Majka jest magistrem farmacji aptecznej. Ponad­to ukończył podyplomowe studia w Wyższej Szkole Zarządzania i Marketingu oraz półroczny kurs pełnej księgowości.

– Wielu farmaceutów ciągle broni się jesz­cze przed dodatkowymi szkoleniami, uważając, że apteka to nie żadne przedsiębiorstwo. A ja uważam, że apteka trzeba umieć zarzą­dzać. Mamy tu do czynienia z pieniędzmi i z ludźmi jak w każdej innej firmie. Sama wie­dza podręcznikowa to o wiele za mało – uwa­ża prezes Krzysztof Majka. Tytuł magistra far­macji aptecznej posiada również kierownik apteki, Kazimierz Łokieć mogący wykazać się ponad trzydziestoletnim stażem w swo­jej profesji. Personel tej placówki jest więc jak najbardziej kompetentny i dobrze traktuje każdego klienta.

Zbigniew Al. Wieczorek

Na podstawie kroniki „Starej Apteki” zaprowadzonej w 15 marca 1974 roku.
Kronikę opracowali na podstawie materiałów zgromadzonych w Sekcji Historycznej Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego w Katowicach – kierowniczka mgr Longina Bęć, księgowa Renata Brzóska oraz starszy asystent dr farmacji Franciszek Nowak. Sekcja ta mieściła się właśnie w aptece przy ul. Bednorza, wówczas Engelsa.


Poprzedni artykułŻyczenia Świąteczne
Następny artykułHuta Uthemann
PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.